illfygli

Á fimmtudaginn fyrir viku síðan lauk ég við að lesa bókina "Women Don't Ask" og í stuttu máli þá mæli ég með henni fyrir allar konur. Samningaviðræður eiga sér alltaf stað, ekki bara á vinnustaðnum. Ekki bara varðandi laun eða fríðindi. Eins mæli ég með þessari bók fyrir karlmenn sem hafa með mannauð og yfirvöld á sínum vinnustöðum að gera að lesa bókina til að komast betur inn í sálarheim kvenna.

Bókin kemur með ýmsar útskýringar á muninum á launum, ábyrgð og fríðindum milli kvenna og karla án þess þó að ásaka einn né neinn. Mismunandi hugsunarhætti virðist vera um að kenna í 90-95% tilfella, en ekki því að karlmenn séu meðvitað og lymskulega að hlunnfara konur í launamálum, og bent er á að rannsóknir sýni að konur séu ekki endilega eftirbátar karla í samningagerð fyrir aðra; hinsvegar eigi þær almennt mun erfiðara með að semja um hluti fyrir sig sjálfar.

Og súrt eins og það er, þá er það að miklu leyti í okkar eigin höndum, konur, að óska sjálfar eftir þeim launum og stöðum sem við viljum fá. Þessi umtöluðu 67% af launum karlmanna verða ekki að 80% eða 90% eða 100% af sjálfu sér; við verðum einfaldlega að meta okkur sjálfar betur og koma með betri óskir. Það versta sem gerist er að okkur verði neitað um þá bón, og þá er bara að reyna aftur síðar. Það þýðir ekki að yfirmanni / samstarfsfólki verði framvegis illa við okkur.

Það er svolítið á gráu svæði að áfellast fyrirtæki (eins og mér finnast margir "femínistar" gera) fyrir að stökkva ekki til og bjóða öðrum starfsmönnum launahækkun að fyrra bragði þegar kollegi þeirra hefur af sjálfsdáðum farið fram á hærri laun og fengið. Rétt eins og hver meðaljón gleðst yfir því ef hann finnur vörur á góðu verði, fremur en að ganga í verslunarstjóra og krefjast þess ekki að verslunin auki álagninguna og greiði starfsfólki hærri laun. Flest erum við til í að greiða minna ef hinn aðilinn er sáttur við uppsett verð.

Ein af mörgum niðurstöðum í bókinni var sú að þegar starfsmaður falast sjálfur ekki eftir hærri eða ábyrgðarmeiri stöðu en bíður þess í stað eftir því að einhver annar veiti hæfileikum og metnaði hans athygli, þá getur sú bið ekki eingöngu þýtt tap fyrir starfsmanninn (sem er ósáttur eða "fastur" í gömlu stöðunni) heldur líka fyrir fyrirtækið, sem er þá ekki að fullnýta þann mannauð sem það býr yfir.

Önnur þörf ábending er sú að á meðan konur bíða eftir því að þeim sé boðin sú launahækkun sem þeim finnst þær eiga skilið, þá eykst hættan á að þær yfirgefi starf sitt fyrir annað betur launað. Og fyrir hvern starfsmann sem hættir þarf að þjálfa upp nýjan með tilheyrandi kostnaði. Því er það ekki bara hagur kvenna að óska sjálfar eftir launahækkun þegar þær telja sig eiga rétt á henni, heldur er á sama tíma hagur yfirmanna (og fyrirtækja) að hvetja starfsmenn til að óska eftir auknum réttindum, hærri launum, minnkuðu vinnuálagi og öðru slíku verði þeir varir við að launa- og réttindabil milli sambærilegra starfsmanna sé farið að verða óeðlilega mikið.

Nú finn ég ekki flottu tilvitnunina sem ég ætlaði að láta fylgja með (og bókin er í Álaborg hjá Laufeyju), svo ég endursegi hana bara eftir bestu getu (höfundar verður getið þegar ég finn hvar ég punktaði þetta niður). Tilvitnun tengist þeirri umtöluðu hræðslu karlmanna við að hleypa konum inn á sitt starfsvið og sitt launasvið:

"Það sem er þakið/loftið okkar er líka gólf einhvers annars. Þegar við tökum í burtu glerþak á einum stað þá tökum við um leið í burt gólf einhvers annars, sem skilur viðkomandi eftir hangandi í lausu lofti. Og við það eru þeir hræddir."